Blogpost – Dag 4 van de Caritas Africa Conferentie - Van afhankelijkheid naar veerkracht
Op de vierde dag van de conferentie in Abidjan verschoof de aandacht van analyse naar richting. Niet langer stonden programma’s of structuren centraal, maar de fundamentele vraag: hoe kan Caritas toekomstbestendig blijven in een wereld waar internationale solidariteit steeds meer onder druk staat?
De reflecties waren zowel confronterend als hoopvol. Verhalen uit Nigeria, Malawi, Kaapverdië, Congo en Uganda toonden de harde realiteit van armoede, corruptie en klimaatverandering, maar ook de creatieve antwoorden die Caritas telkens opnieuw vindt. Peter Babangida Audu (Caritas Nigeria) benadrukte dat Caritas geen randactiviteit is, maar de kern van de kerkelijke missie. Fondsenwerving moet daarom een centrale plaats krijgen in parochies, gedragen en uitgedragen door bisschoppen en priesters. Nigeria mag dan tot de armste landen van Afrika behoren, toch beschikt Caritas er dankzij deze verankering over een van de sterkste middelenposities van het continent.
Chimwemwe Sakunda (Caritas Malawi) riep op om lokale gemeenschappen te vertrouwen en hen tegelijk uit te rusten met de nodige tools om rampen en klimaatuitdagingen het hoofd te bieden. In Kaapverdië en Congo nemen parochiale Caritasgroepen zelf initiatief: van landbouwprojecten en solidariteitsfondsen tot het verhuren van infrastructuur. Zelfs kleine stappen kunnen uitgroeien tot structurele oplossingen, zoals in Uganda waar een bescheiden collecte leidde tot de oprichting van Centenary Bank, inmiddels de tweede grootste bank van het land. De overtuiging was duidelijk: lokale initiatieven vormen de basis voor duurzame verandering.
Tegelijk klonk een waarschuwing van Alistair Dutton (Caritas Internationalis): de “gouden eeuw van internationale solidariteit” is voorbij. Het wegvallen van grote donoren dwingt Caritas wereldwijd om nieuwe wegen te zoeken — diversificatie van inkomsten, transparante communicatie en innovatieve modellen die gemeenschappen zelfredzaam maken. Dominic Verhoeven (Caritas Vlaanderen) herinnerde eraan dat subsidiariteit een kernprincipe is van Caritas Africa: projecten moeten van onderuit groeien, met lokale gemeenschappen aan het roer. Diocesane Caritas dient in de eerste plaats haar eigen bisdom, maar kan anderen ondersteunen wanneer mogelijk — altijd om hun eigen doelen te realiseren, niet die van donoren, en om elke vorm van neo‑kolonialisme te vermijden.
In de namiddag nam ik deel aan de working group over samenwerking. Daar werd duidelijk dat Caritas haar missie alleen kan vervullen door nauwe samenwerking met andere kerkelijke structuren, religieuze congregaties en maatschappelijke partners. Uitdagingen blijven: onduidelijke verantwoordelijkheden, beperkte betrokkenheid van bisschoppen en versnipperde initiatieven. Toch kwamen concrete oplossingen naar voren: nationale coördinatieplatforms, betere afstemming tussen Caritasstructuren en eenvoudige digitale tools om kennis te delen. Fondsenwerving en solidariteit moeten een vaste plaats krijgen in parochies en in de vorming van jongeren, zodat Caritas diep verankerd raakt in het dagelijks leven van de Kerk.
De rode draad van de dag was helder: Caritas moet minder afhankelijk, sterker lokaal verankerd en trouw aan haar spirituele identiteit zijn. Alleen zo kan het netwerk blijven doen wat het altijd heeft gedaan: de meest kwetsbaren nabij zijn, hun waardigheid herstellen en hoop versterken.
De conferentie is live te volgen via ECCLESIA TV Côte d'Ivoire.
