Reflectie op detentie: Dominique Cauwe
“Er is nood aan meer verbinding in onze samenleving.” – Interview met Dominique Cauwe van BrugBinnensteBuiten vzw
BrugBinnensteBuiten vzw is een vrijwilligersorganisatie in Brugge die bruggen slaat tussen de gevangenis en de samenleving. Bestuurslid Dominique Cauwe vertelt waarom die verbinding zo cruciaal is.
Wat is BrugBinnensteBuiten vzw?
“BrugBinnensteBuiten is een vzw van vrijwilligers in Brugge die de verbinding wil maken tussen gedetineerden in de gevangenis van Brugge, hun sociaal netwerk en de samenleving. We zijn ontstaan tijdens de coronaperiode, toen bepaalde diensten hun werking moesten terugschroeven. In die periode hebben we een aantal taken overgenomen van het CAW en zijn we ook nieuwe initiatieven gestart.”
Welke activiteiten organiseren jullie concreet?
"Een van onze initiatieven is Soaps and Sweets. Iedere zaterdag openen we onze winkel ‘Soaps and Sweets’ in de bezoekruimte van de gevangenis van Brugge. Familie en vrienden kunnen daar snoepgoed en verzorgingsproducten kopen voor de persoon die ze bezoeken. Die pakketjes worden via de interne gangen naar de familiezaal gebracht en daar overhandigd aan de gedetineerde.
Daarnaast organiseren we brugbezoeken. Een dertigtal vrijwilligers bezoekt gedetineerden die weinig of geen contact meer hebben met de buitenwereld, of die graag spreken met iemand die neutraal tegenover hen staat. Gemiddeld gaan die bezoeken om de twee weken door en ze kunnen twee jaar of zelfs langer lopen.
Kinderbezoeken zijn ook een belangrijk onderdeel van onze werking. We doen dat op verschillende manieren. Zo organiseren we omkaderde kinderbezoeken, waarbij het bezoek niet plaatsvindt in de klassieke ontmoetingsruimte. In plaats van samen aan een tafel te zitten met beperkt lichamelijk contact, kunnen ouder en kind echt samen zijn en spelen.
We faciliteren ook vervoer van kinderen naar de gevangenis, bijvoorbeeld wanneer een (ex-)partner zelf niet wil meegaan maar wel toestaat dat de kinderen hun ouder bezoeken. Daarnaast begeleiden vrijwilligers video-ontmoetingen: ze gaan op huisbezoek om het videocontact tussen kind en gedetineerde mogelijk te maken wanneer de partner dat zelf niet wil organiseren.
We bieden daarnaast begeleiding aan bij uitgaansvergunningen – soms samen met professionelen, soms met een vrijwilliger – en stellen materialen ter beschikking voor de speleotheek, zoals gezelschapsspellen die kunnen worden ontleend.”
Waarom is het zo belangrijk om die brug te slaan tussen binnen en buiten de gevangenis?
“Omdat gedetineerden zich daardoor opnieuw mens voelen. Het personeel in de gevangenis doet wat het kan, maar er blijven veel noden onbeantwoord. Wij proberen de mens achter de dader te zien en aanwezig te zijn, gewoon als medemens.”
Welke noden zien jullie vandaag nog te weinig ingevuld?
“Er zijn professionele diensten zoals Justitieel Welzijnswerk en het CAW die hard werken aan verbinding en herstel. Wij positioneren ons bewust als ‘nulde lijn’: we zijn geen professionelen en hoeven niet te werken volgens bepaalde voorwaarden, maar we zijn aanwezig en willen de gedetineerde het gevoel geven dat hij of zij gezien wordt.”
Hoe kijk je naar de situatie in de gevangenissen vandaag?
“Er gebeuren zeker goede dingen, maar veel te weinig. Er zijn meer dan 2.000 gevangenen te veel, waardoor cipiers, psychologische diensten, JWW, consulenten, aalmoezeniers en anderen met dezelfde – of zelfs minder – middelen voor steeds meer mensen moeten zorgen.
Het huidige bestraffingssysteem helpt bovendien niet altijd richting herstel. Er wordt wel ingezet op re-integratie, maar de maatschappij staat steeds minder open voor ex-gedetineerden. De gevangenis blijft nodig om mensen die een gevaar vormen tijdelijk uit de samenleving te halen, maar er zijn ook veel gedetineerden die te weinig begeleiding krijgen om opnieuw hun plaats te vinden. Ook de infrastructuur van klassieke gevangenissen verleent zich niet echt tot re-integratie. Detentiehuizen en transitiehuizen zetten veel sterker in op begeleiding en herstel. Daar zou veel meer in geïnvesteerd moeten worden.
Daarnaast verliezen veel gedetineerden in de gevangenis het contact met hun familie. Wij proberen de band met partners, kinderen, ouders of grootouders te versterken. We krijgen ook vragen van mensen die helemaal geen contact meer hebben met de buitenwereld. Dat moet enorm zwaar zijn om te dragen. De bezoeken die we faciliteren zijn belangrijk, zowel voor de gedetineerden als voor hun naasten.”
Jullie doorbreken niet alleen eenzaamheid, maar ook stigma’s en vooroordelen?
“Absoluut. We leven steeds meer in een maatschappij waarin het ‘ik’ centraal staat en waar zwart-witdenken toeneemt: iemand is goed of slecht. Terwijl er net meer nood is aan verbinding. De vraag zou moeten zijn: wat verbindt ons nog? Niet: wat scheidt ons?”
Welke boodschap willen jullie meegeven aan beleidsmakers?
“Dat er veel meer zorg nodig is. Meer zorg betekent meer kansen op herstel. Er is een groot tekort aan mensen die kunnen zorg bieden aan gedetineerden. Wij zijn als vrijwilligers maar een klein radertje in het geheel. Als we echt willen dat mensen opnieuw hun weg vinden in de samenleving, dan volstaat het niet om hen enkel op te sluiten. Er is veel meer nodig.”