Reflectie op detentie: Piet Vandevoorde
Hoe kijken we als samenleving naar mensen achter tralies? En welke rol kan de Kerk spelen in hun leven en dat van hun families? Het bisdom Brugge zet zich in voor gedetineerden én hun verwanten, met steun aan de initiatieven 'Tralies uit de weg' en 'Thuisfront'. Zo probeert de Kerk een brug te slaan tussen de gevangenis en de buitenwereld, vooroordelen te ontkrachten en mensen nabij te zijn op momenten dat ze er vaak helemaal alleen voor staan. We spraken met bisschoppelijk gedelegeerde voor de diaconie van het bisdom Brugge, Piet Vandevoorde, over de betekenis van deze initiatieven, de nood aan humane detentie en waarom niemand mag worden afgeschreven.
U bent bisschoppelijk gedelegeerde voor de diaconie van het bisdom Brugge. Wat houdt die rol precies in?
Mijn opdracht omvat verschillende domeinen van diaconie, waaronder de gevangenispastoraal. Dat situeert zich in de gevangenissen van Brugge en Ieper, het detentiehuis in Kortrijk en de gemeenschapsinstelling De Zande in Ruislede, waar jongeren tijdelijk geplaatst worden.
U ondersteunt met het bisdom twee initiatieven rond detentie. Kunt u uitleggen wat ‘Tralies uit de weg’ inhoudt?
Met het project ‘Tralies uit de weg’ willen we de brug slaan tussen mensen in detentie en de samenleving buiten de muren. Een aantal keer per jaar organiseren we een reeks gespreksavonden met gedetineerden, samen met de bestuursgroep gevangenispastoraal en een aalmoezenier ter plaatse.
Tijdens die gesprekken gaat het over thema's zoals: Wat verwacht ik nog van het leven? Wat betekent vergeving voor mij? Hoe kijk ik naar de toekomst?
We willen ook bijdragen aan een realistischer beeld van het gevangenisleven. Er bestaan veel vooroordelen, terwijl de eerste vaststelling van deelnemers vaak is: “Dat zijn mensen zoals ik.” De gevangenis is voor veel burgers een onbekende wereld; wij proberen die beeldvorming bij te sturen.
En wat is het opzet van het project ‘Thuisfront’?
‘Thuisfront’ richt zich op de families en verwanten van gedetineerden. Zij vallen vaak uit de boot, want begeleiding voor hen is nergens voorzien.
Daarom organiseren we een zestal tentacties per jaar. Mensen die op bezoek komen bij een gedetineerde, kunnen voor of na hun bezoek bij ons terecht voor koffie en een gebakje, en als ze dat willen ook voor een gesprek. Ze kunnen hun hart luchten en krijgen een klein aandenken mee. We willen hen een hart onder de riem steken, want begeleiding van verwanten is nergens voorzien.
Waarom is het vanuit de diaconie belangrijk om er ook te zijn voor gedetineerden?
Voor veel mensen is dit geen evidente doelgroep. Maar net daarom ben ik ervan overtuigd dat het onze christelijke opdracht is om nabij te zijn bij mensen waarvan sommigen zeggen: “Daar willen we niets mee te maken hebben.” Iedereen blijft mens, ook wanneer er fouten zijn gemaakt.
Betekent dit dat de Kerk pleit voor straffeloosheid?
Nee, helemaal niet. We pleiten voor humane detentie. Als er iets ernstigs gebeurt, kan het nodig zijn dat iemand een time-out krijgt en tijdelijk uit de maatschappij wordt gehaald. Maar ook dan blijven het mensen zoals wij.
Het helpt niemand om gedetineerden zomaar op te sluiten zonder begeleiding. De overbevolking en het tekort aan ondersteuning in onze gevangenissen zijn grote problemen. Re-integratie gebeurt niet vanzelf—je moet er actief op inzetten.
Waar legt u de klemtoon in uw werk?
Wij oordelen niet over wat iemand gedaan heeft. Onze focus ligt op nabijheid, waardigheid en het ondersteunen van gedetineerden én hun families. En we vragen aan de overheid om ook voor hen op te komen en te investeren in hun re-integratie. Want niemand verdient het om volledig uit de boot te vallen.