Caritas Vlaanderen pastores coronavirus

Pastores in barre tijden: persoonlijk contact in tijden van het coronavirus

 
Wie beelden uit Italië gezien heeft,
weet dat mensen daar vaak alleen in de gang van het ziekenhuis sterven. 
Eenzaamheid, de afwezigheid van intimi  in deze momenten is heel zwaar om dragen.

Pastores staan in pole position voor alle persoonlijk contact dat niet medisch georiënteerd is,
en nemen in zekere zin ook de plaats in van de familie om alle angsten, vragen, vertwijfeling, ... tegen te uiten.

Deze broodnodige, waardevolle, zinvolle, nuttige persoonsbetrokken nabijheid willen we hier voor het voetlicht plaatsen.

Beschikken pastores nog over de mogelijkheid om op een veilige manier de bewoners of patiënten nabij te zijn? De presentie en het luisterend oor dat zij bieden, nu familie niet meer op bezoek kan komen, is immers vandaag zo belangrijk voor de kwetsbare mensen in de zorginstelling. De dubbele boodschap, enerzijds jezelf als pastor te beschermen en anderzijds anderen op een veilige manier te benaderen, vraagt om een moeilijk evenwicht.

Piet Capoen is pastor in de parochie Machelen Sint-Gertrudis.

Pastor zijn

Je zal maar pastor zijn
in deze tijd van corona,

afstand bewaren,
geen omhelzing,
geen aanraking,
gesloten deuren,
smetvrees,

terwijl je Jezus achterna
net mensen wilt raken
in het geborgene van hun hart,
wilt thuiskomen
in warme nabijheid,

het verhaal van de goede herder
lijkt onhaalbaar,
het verhaal van de barmhartige Samaritaan
dwingt me in een boog
om mensen heen te lopen,
laat de doden hun doden  begraven
klinkt zo actueel,
mensen bijeen brengen kan niet,

geen gemeenschap,
isolement is zo voelbaar nu,
kluizenaar voor even,
pastor alleen,
één en verbonden
op een diepere wijze,

een woord bij het raam,
een zwaaiende hand,
een nieuwe band groeit,
innig en zuiver,
zonder woord, zonder aanraking,
maar het raakt
dieper dan ooit tevoren.

(©capoenpiet)

 

Piet Capoen: "Pastor zijn in deze dagen van corona is geen evidentie. In normale omstandigheden leven we tussen de mensen, delend in hun vreugde en verdriet, delend in hun zekerheid en aarzeling, delend van de hoop en het geloof dat ons doet leven.

Geen contact, geen schoudertik, geen vieringen, ook niet in de parochie: de pastor heeft niets te doen, hoor je zeggen. Niets is minder waar! Mijn aanwezigheid in het Woonzorgcentrum Floordam te Melsbroek is een hart onder de riem voor bewoners en personeel. Enkel maar aanwezig zijn, wordt bewonderd en geeft anderen moed. De pastor laat haar/zijn mensen niet in de steek. Ik ben geen huurling, maar een herder. Ergens straal ik, onbewust, uit dat er een tijd zal komen waar alles weer ok is. Zonder veel woord, zonder veel symbool, enkel maar nabijheid. Dit geeft mensen moed en doet de zon vermoeden achter de wolken vandaan.

Concreet sta ik bij de venster van mensen en laat hen zo zien dat ze niet alleen zijn. De vieringen in de kapel worden uitgezonden op de kamer van mensen. Hoe mooi is de vraag van mensen: ‘Kunnen we samen bidden’.  Ja, je voelt een nieuwe vorm van verbondenheid, zoals het kind dat weet dat moeder in de kamer ernaast is.

De quarantaine is niet zozeer een begrenzing, maar ruimte om op een nieuwe wijze toe te groeien naar Pasen. De Goede Week zal dit jaar anders zijn: geen gemeenschap zoals anders. Wel een nieuw samen zijn door op hetzelfde uur dezelfde powerpoint te bekijken via het intern kanaal.

Pastor zijn in deze moeilijke tijd is Jezus volgen: radicaal en tenvolle."

"Ik mag voorlopig nog op de werkvloer komen. Het zou kunnen dat ik binnenkort nog maar op één van de vier afdelingen mag komen. Mijn werkdagen zijn totaal anders dan anders. Ik word ingeschakeld om bewoners in contact te brengen met hun familie, via telefoon of skype. Verbinding maken, letterlijk, vind ik een erg christelijke bezigheid.

Ik geef mensen eten. De meeste bewoners blijven nu op hun kamer, dus er zijn meer helpende handen nodig. Ook deze opdracht brengt me - ondanks deze vreemde situatie - nog dichter bij onze bewoners. We praten ondertussen een beetje. Het voelt zo zinvol aan allemaal.

Eén van onze bewoners groette vanop het balkon zijn dochter. Hij werd emotioneel en ik kreeg ook heel even tranen in mijn ogen. Ik denk nu zelf aan de mensen die ik niet kan bezoeken, zoals mijn ouders en schoonouders. Ik ben een beetje bang voor de toekomst en ik ben verdrietig. Door mijn gevoelens thuis aandacht te geven, te erkennen en te laten zijn, kan ik verder werken. Ik kan bewoners moed inspreken en ik meen het als ik zeg dat we samen door deze crisis heen zullen geraken.

Onze bewoners zijn vaak zo’n sterke mensen. Ze zijn een portie 'alleen zijn' gewend. Ik mag zoveel van hen ontvangen. Ik mag hen bemoedigen en zij bemoedigen ons. Gisteren heb ik een bewoner de ziekenzegen gegeven. De familie was aanwezig en was zo dankbaar naar haar toe. Deze dame wees naar het kruisbeeld aan de muur toen ik vroeg waar ze haar kracht vandaan haalde. In het kerkje waar ik woon, staat binnenin hetzelfde geschreven: ‘Ave crux, spes unica’. (Gegroet o kruis, onze enige hoop). Ik put er ook kracht uit."

Pastoraal werker Karolien Helsen, pastor in Woon- en zorgcentrum Ter Burg , Nossegem

’t Vlot organiseert sinds 2002 dagopvang en straatpastoraal in Antwerpen. Het doelpubliek zijn dak- en thuislozen, waaronder drugsverslaafden, maar ook ruimer: mensen die op de dool zijn.

Niek Everts, pastoraal werker en coördinator van ’t Vlot getuigt:

"Tijdens deze periode van maatregelen tegen het coronavirus blijven we onze dienstverlening verder verstrekken. We (de drie pastorale werkers) blijven aanwezig in de  pastorie en zetten in plaats van de huiskamer het kerkgebouw (naast onze locatie) open voor bezoekers. We hebben aan de vrijwilligers gevraagd om thuis te blijven en aan collega’s pastores om ons te komen versterken. Maximum 20 mensen mogen tegelijk binnen. Tijdens de twee openingsdagen kwamen er vorige week telkens een dertigtal dak- en thuislozen langs.

Deze week organiseerde ik samen met pastoraal werker Saskia een begrafenis voor Musa*. Niemand kon komen. Musa uit Sierra Leone was hier in Antwerpen gestrand en had veel trauma’s opgelopen. Hij is uiteindelijk altijd op straat gebleven, hij heeft er diabetes opgelopen. Zijn tenen werden afgezet, wat later ook zijn been. Hij werd wel goed verzorgd in Free Clinic en in het Stuivenbergziekenhuis, maar daarnaast was er niemand. Hij was drugsverslaafd, een bedelaar. Hij had een sterke overredingsdrang en werd daarom gemeden. Wanneer hij overleed, konden de mensen die hem nog wel omringd hadden vanuit die diensten, omwille van de maatregelen rond het coronavirus, niet komen. Alleen Saskia en ik waren er om hem zijn laatste afscheid te geven."

* Fictieve naam

Niek Everts, pastor in de parochie Heilig Hart in Antwerpen

"Over samen zijn met twee of drie en over het delen van vissen

Thuis blijven als je met dakloze mensen werkt, is verdomd lastig. Het werk roept en knaagt. Voortdurend creatief zoeken wat je wel kan en mag blijven doen.
Ik had mezelf gisteren toch maar op een dagje 'gezinspresentie' gezet. Ook zij roepen en knagen.

Toen ik in de late namiddag mezelf ging uitlaten - met een volle Caddy naar de glascontainer - waren zowat de enige mensen die ik tegen kwam onze dakloze medeburgers. Als ik pratend met een van hen door het station liep, kwam ik er velen tegen. Jawel, er zijn meerdere daklozencentra open, ook overdag, ook op zaterdag. Collega's geven er met man en macht het beste van zichzelf. Maar elke bezoeker mag maar heel even binnen en blijft de rest van de dag aangewezen op de straat. Rondjes lopen. Ik heb ettelijke rondjes mee gelopen gisteren. Op twee meter afstand. Bevreemdend.

Op weg naar huis riep de vriendelijke dame van de viswinkel me binnen, omdat ze de overschotten van haar visschotels aan dakloze mensen wilde geven. Een 20-tal kant-en-klaarmaaltijden. Ik ben met een volle Caddy netjes verpakte visjes weer het station ingetrokken en weer rondjes gaan lopen. Intussen een aantal hongerigen bediend. Bevreemdend. Op een bepaald moment stond ik met twee van hen te praten, twee meter afstand tussen elk van ons, toen twee politiemannen kwamen. We mochten maximum met twee samen staan praten. Met drie, dat is samenscholing. De mannen namen het direct voor mij op :-). 'Zij is van de kerk en zorgt voor dakloze mensen. Wij zijn hier omdat we geen andere plek hebben om te zijn'. De politiemannen zijn super vriendelijk gebleven maar vroegen ons wel om uit elkaar te gaan. Bevreemdend. Zoveel medeburgers die toch niet anders kunnen nu dan heel de dag op straat rondlopen en onopvallend onzichtbaar proberen te blijven. Gelukkig scheen de zon."

Verrassend verschijn je
waar ik je niet verwacht
niet in de vreugde
van het vertrouwde samenzijn,
maar in de pijn
van afstand en afscheid.

Ook daar leer ik je kennen,
hetzelfde geschenk
van grenzeloze nabijheid
anders nochtans,
op nieuwe wijze gegeven
en ... ontvangen.

(©Jacques Haers SJ)

Jacques Haers is docent binnen de Faculteit Theologie en Religiewetenschappen, en hoofd van de Universitaire Parochie van de KU Leuven.

De Universitaire Parochie heeft verschillende alternatieve middelen gevonden om mensen te bereiken in deze periode van corona. Zij verspreidt vastentips via Facebook, onderhoudt telefoonpermanentie voor wie nood heeft aan een babbel en zet haar homilieën online. Vieringen kunnen dan weer via YouTube gevolgd worden en dagelijkse bezinningen staan digitaal beschikbaar. Neem zeker eens een kijkje op de website van de Universitaire Parochie.

Josefien Verhelst combineert haar functie als jongerenpastor bij IJD Brussel met zorgpastoraal in woonzorgcentrum Westervier.

"Alles is als normaal. Alleen zijn er geen vrijwilligers die rond 9 uur komen vragen wie er naar de eucharistieviering wil, snijden we niet samen de fruitsla voor 's namiddags en is er geen familielid dat eens binnenspringt. Maar een videogesprek of kort telefoontje hoe het met hen gaat, doet ook al zo veel deugd. Veel bewoners kunnen dit niet alleen, maar gelukkig helpen alle collega's. Die collega's, dat zijn ook de medewerkers van centrum voor dagverblijf Sparke Viers, die bij ons komen inspringen.

Ook kaartjes en tekeningen komen onze richting uit. In de living wordt er volop getekend en gebreid. Intussen komt het bericht binnen van een school die vraagt wat zij nog voor ons kunnen betekenen met de kinderen die in de opvang zitten, en zo beloven ze om handgeschreven brieven en zelfgemaakte quizzen naar ons te sturen. Wie geen zin heeft in dit alles, kan beroep doen op individuele verwennerij: haar laten brushen, nagels laten lakken, ... . Allemaal door diezelfde zorgkundigen, verpleegkundigen, logistiek medewerkers, mensen van het woon- en leefteam, kinesisten en keukenmedewerkers die dit doen bovenop de taken die ze altijd al doen. Tja, misschien is alles net wat minder normaal, maar we zijn nog met genoeg om het net wel vol te houden."

Lees het volledige interview op Kerknet.be

Adviezen van pastores aan pastores om zinvol verbonden te blijven in tijden van corona