Interview met Piet Vandevoorde, nieuwe voorzitter Caritas Hulpbetoon Vlaanderen

Piet Vandevoorde is bisschoppelijk gedelegeerde voor de diaconie in bisdom Brugge en is in die hoedanigheid al langer actief binnen Caritas Hulpbetoon Vlaanderen als ondervoorzitter. Sinds maart breidt hij zijn verantwoordelijkheden binnen onze organisatie uit als nieuwe voorzitter.

We spraken met Piet over zijn ambities met Caritas Hulpbetoon Vlaanderen, de uitdagingen rond armoedebestrijding en de rol die Caritas vandaag wil opnemen in de samenleving.

Beluister het uitgebreide interview:

Wat hoop je als voorzitter de komende jaren te kunnen realiseren? Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen voor Caritas Hulpbetoon Vlaanderen?

Piet Vandevoorde: "De eerste grote uitdaging is om de zaken waar we sterk in zijn verder uit te bouwen. We leggen daarbij de focus op armoedebestrijding, maar dan als kerkelijke organisatie. We zijn geen ngo, maar kijken vanuit het Evangelie naar de noden in onze maatschappij en zoeken waar we ten dienste kunnen staan. In een tijd waarin aandacht voor kwetsbare mensen niet vanzelfsprekend is, moeten we daar consequent op inzetten.

Daarnaast heeft Caritas relatief weinig naamsbekendheid, dat blijkt ook uit recent onderzoek. Samen met de bestuurders en medewerkers van Caritas Hulpbetoon Vlaanderen wil ik daar verandering in brengen. We hoeven niet voortdurend campagne te voeren, maar een gerichte actie op het juiste moment kan een verschil maken. Het goede dat we doen, mag ook gekend zijn.

Als bisschoppelijk gedelegeerde wil ik meewerken aan een kerkgemeenschap die ten dienste staat van de samenleving, vooral van de meest kwetsbaren. Voorbij alle analyses en beslissingen hoort dienstbaarheid lokaal en dicht bij de mensen te gebeuren. Ik hoop dus ook onze lokale verankering te versterken.

Ik ben ervan overtuigd dat onze Caritaswerking een fris, hedendaags en vooral solidair beeld kan geven van de kerkgemeenschap. De Kerk die naar buiten komt, naar de periferie gaat en haar handen durft vuil te maken. Onlangs hoorde ik dat een zekere vzw aarzelde om bij ons een project in te dienen. Enkelen onder hen vrezen namelijk het “kerkelijke” van Caritas. Het is niet onbegrijpelijk dat ze dat als een drempel ervaren. Daarom is het belangrijk om aan te tonen dat we in de eerste plaats een geloofsgemeenschap zijn die mensen wil dienen.

Tot slot wil ik onze blik openhouden naar de internationale Caritasfamilie. We werken niet voortdurend samen, maar hun verhalen, moed en goede praktijken kunnen ons wel inspireren."

Welke elementen van de vorige jaren wil je voortzetten? Waar is Caritas Hulpbetoon Vlaanderen sterk in?

Piet: "Caritas bestaat in essentie om armoede te bestrijden en heeft met verschillende projecten al impact gehad. Die projectwerking gebeurt lokaal en moet verder versterkt worden.

We bekijken ook mogelijkheden om huizen te huren of te kopen voor specifieke doelgroepen, vaak mensen die onvoldoende of geen ondersteuning (meer) krijgen van de overheid. In tijden van besparingen is het sociale vaak het eerste of zwaarste slachtoffer van overheidsbeslissingen. Lokaal moeten we zoeken hoe we mensen opnieuw perspectief kunnen geven.

We richten ons ook op noodhulp, zoals winterhulp: het verdelen van basisgoederen waaronder slaapzakken, hygiëne kits en thermisch ondergoed. Daarbij hoort ook het steunen van initiatieven tegen eenzaamheid in de winterperiode. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan een project in West-Vlaanderen dat mensen laagdrempelig samenbrengt voor een kerstfeest of om samen een nieuwjaar te vieren. Dat is heel nabij en moet zeker behouden blijven.

Ook de Crisisfondsen zijn een belangrijke sterkte van Caritas. Aan de hand van een relatief klein geldbedrag kunnen wij een hefboom zijn voor zij die hun leven weer in eigen handen willen nemen. Die werking groeit, maar kan nog bekender worden door meer partners aan te spreken die naar Caritas kunnen doorverwijzen. Veel mensen in crisissituaties die een beroep kunnen doen op onze werking kennen ons nog niet. 

Krachten bundelen met andere Caritasorganisaties helpt ons dan weer om nieuwe noden te detecteren. Zo kunnen we, ondanks beperkte middelen, toch veel kwetsbaren treffen. Onze samenwerking met Caritas International kent een lange geschiedenis. We moeten blijven geloven en investeren in dat verhaal."

Hoe wil je de samenwerking met de lokale parochies en met partners versterken? 

Piet: "Caritas Hulpbetoon Vlaanderen is aanwezig in de Vlaamse bisdommen en zal ook samenwerken met Franstalige collega’s. Maar er ligt nog werk in het beter informeren van lokale geloofsgemeenschappen en partners over wat Caritas doet. Samenwerking kan lokale projecten versterken en duurzamer maken. Sommige initiatieven ontstaan uit concrete noden, maar botsen al eens op hun grenzen. Caritas kan helpen om die projecten te ondersteunen op langere termijn.

Ons doel blijft om een 'diaconale mentaliteit' te bevorderen. Een geest van dienstbaarheid. Een Franse bisschop zei ooit: 'Als de Kerk niet dient, dient ze tot niets.' Die uitspraak moet ons wakker houden."

Hoe wil je het publieke gezicht en de stem van Caritas Hulpbetoon Vlaanderen verder versterken?

Piet: "We moeten aanwezig zijn met een hedendaags verhaal over wat armoede precies is. Daarbij is het belangrijk om duidelijk te maken dat armoede vele gezichten heeft en niet puur een financiële kwestie is. Paus Leo XIV publiceerde vorig jaar een document waarin hij motiveert vanuit de Bijbel en de geschiedenis en traditie van de Kerk waarom de Kerk aandacht moet hebben voor mensen in armoede.

Een tekort aan middelen, sociale of culturele uitsluiting en je rechten niet verkrijgen vallen allemaal onder armoede. Het raakt aan de menselijke waardigheid. Caritas moet haar stem laten horen en benadrukken dat armoede niet gereduceerd kan worden tot geldproblemen. Het gaat om de mens in zijn geheel. Onze werking weerspiegelt dat ook. we richten ons op diverse kwetsbare groepen, zoals vrouwen in kwetsbare situaties, daklozen, ex-gedetineerden en mensen met verslavingsproblemen. Dat maakt duidelijk dat armoede vandaag een complexe situatie is waarvoor we niet blind mogen zijn."

Welke kernwaarden wil je extra benadrukken tijdens jouw voorzitterschap?

Piet: "Respect voor menselijke waardigheid staat centraal in ons verhaal als kerkelijke organisatie. We bestaan niet voor onszelf, maar voor en met de mensen met wie we werken. Het gaat niet om dingen doen vóór mensen, maar om samen op weg gaan. Liefdadigheid is geen eenrichtingsverkeer, maar een gedeeld zoeken naar hoop, toekomst en menselijke waardigheid.

Ook solidariteit blijft een kernwaarde. In een neoliberale maatschappij die sterk inzet op individuele verantwoordelijkheid, moeten wij blijven benadrukken dat niemand mag worden achtergelaten."

Waarom is Caritas Hulpbetoon Vlaanderen nodig in onze huidige samenleving?

Piet: "Omdat armoede ook in een welvarend land bestaat en we daar niet onverschillig voor mogen zijn. Paus Franciscus sprak over een globalisering van de onverschilligheid. We hebben Caritas nodig als herinnering dat er mensen in armoede in ons midden zijn.

Daarnaast heeft elke samenleving nood aan organisaties die solidariteit en medemenselijkheid centraal stellen en tegen de stroom ingaan. Het is een groot woord, maar Caritas moet een van die 'profetische' stemmen blijven. Het is onze plicht om de droom van een meer rechtvaardige en menswaardige samenleving levend te houden en te blijven zeggen dat het ook anders kan."