Recente ontwikkelingen rond menstruatiearmoede

Menstruatiearmoede

Eind 2019 organiseerden we een bevraging rond menstruatiearmoede. 2.608 Vlaamse meisjes en jonge vrouwen tussen 12 en 25 jaar gingen hierop in. Daaruit bleek dat 12% van hen al eens niet genoeg geld had om menstruatieproducten te kopen. (Lees meer over ons onderzoek) 

Wat weekte dit los bij lokale organisaties en overheden? Wat is er in de tussentijd aan gedaan? Wij proberen zoveel mogelijk acties te bundelen.

Beleidsbeslissingen

  • 6 maart 2022: Wallonië deelt gratis maandverbanden uit

    Waals minister van Gezondheid en Vrouwenrechten Christie Morreale (PS) kondigde op 06/03/2022 aan dat de Waalse regering 440.000 euro zal vrijmaken om vrouwen in een kwetsbare positie gratis hygiënische producten aan te bieden. Het gaat om een proefproject in samenwerking met de vrouwenrechtenorganisaties Synergie Wallonie en Femmes Prévoyantes Socialistes (FPS).

    Vanaf april 2022 werden 2,5 miljoen maandverbanden ter beschikking gesteld aan vrouwen in precaire situaties in de provincies Luik, Namen en Henegouwen. In elke provincie werd een coördinator aangesteld. De distributieplaatsen zijn hoofdzakelijk plaatsen waar kwetsbare personen wonen, zoals opvangtehuizen, medische centra, centra voor gezinsplanning, noodopvangcentra en nachtverblijven. Bovendien zijn enkele tientallen maandverbandautomaten ingezet en is een informatieve folder over menstruatiegezondheid verspreid.

    Meer info: De Standaard, La Libre
     
  • 29 december 2020: Federale regering maakt geld vrij voor organisaties die menstruatie-armoede aanpakken

    Op 29/12/2020 maakte minister voor Armoedebestrijding Karine Lalieux (PS) twee keer 100.000 euro vrij. Dat geld ging naar Conseil francophones des Femmes de Belgique en de Vrouwenraad.

    De Vrouwenraad besliste om 25.000 euro te houden voor haar eigen projectcoördinatie en beleidswerk. 75.000 euro ging naar de ondersteuning van 15 lokale projecten van haar lidorganisaties, namelijk van YWCA Antwerpen vzw (Femma-Wereldvrouwen), Zij-kant vzw, Zonta Area 05, VIVA-SVV, Unie Vrijzinnige Verengingen (32 Huizen van de Mens), Centrum voor Geboorteregeling en Seksuele opvoeding (CGSO).

    Meer info: VRT NWS, Webinar Vrouwenraad 10/05/2021, Dossier menstruatiearmoede Vrouwenraad
     
  • 6 oktober 2017: De ministerraad beslist om de btw op menstruatieproducten vanaf 2018 te verlagen naar 6%.

    De btw op maandverbanden, tampons, inlegkruisjes en menstruatiecups werd verlaagd van 21% naar 6%.

    Meer info: VRT NWS

 

Lokale good practices

Staat jouw lokale project rond menstruatiearmoede hier nog niet tussen? Laat het ons weten via krista.caimo@caritas.be

    deMens.nu

    Wie? 

    De Unie Vrijzinnige Verenigingen (UVV), bekend onder de roepnaam deMens.nu, is de koepel van vrijzinnig humanistische verenigingen, huizenvandeMens en ontmoetingscentra in Vlaanderen en Brussel.

    Wat? 

    150 menstruatieboxen (inzamelboxen) in Limburg, voor maandverband en tampons. De inhoud gaat naar vrijwilligersorganisaties zoals Vincentius;
     
    Toiletdeurhangers van 'Stelletje ongeregeld' om menstruatieproducten in aan te bieden;
     
    ‘Bloedmooi’: website om ouders te informeren hoe om te gaan met de eerste menstruatie van een kind (dit project wordt gesteund door Vrouwenraad);

    La La Love You: podcastreeks over liefde en seksualiteit, met een aflevering over menstrueren;
      
    Velvet Red Chair: luisterinstallatie met korte getuigenissen van max. 2 minuten over maandstonden;

    'Iedereen zou moeten leren over menstrueren': infoavond van huisvandemens Aalst en het CGSO (Centrum voor Geboorteregeling en Seksuele Opvoeding) rond menstruatie-armoede, -schaamte en -materialen, en duurzame alternatieven.

    Acties op scholen:

    • Kastjes met gratis maandverband voor scholen
    • Sensibiliseringscampagne in scholen
    • Vrijwilligers die zakjes maken
    • Tentoonstelling van kunstenaars in scholen rond menstruatie (initiatief van huisvandeMens en vzw BruZelle)  
    • Vragenlijst voor scholen om rond te delen aan hun leerlingen. Zo krijgen ze een beeld van de omvang van menstruatiearmoede op school. De vragenlijst is verkrijgbaar via leuven@demens.nu.  

    Samenwerking 

    • HuisvandeMens
    • BruZelle
    • Mild
    • Vergeet de Kinderen Niet
    • Vrouwenraad
    • Vincentius Bree 

    Meer info 

    https://www.vrijzinnigbrabant.be/menstruatiearmoede   

    Goed GeRegeld (GO! Atheneum Veurne)

    Wie? 

    Een initiatief van 3 leerkrachten van GO! Atheneum Veurne. Dit project rond menstruatiearmoede werd opgestart vanuit de lessen levensbeschouwing in het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap. Intussen is het uitgegroeid naar een project voor alle Vlaamse scholen, over de onderwijsnetten heen.

    Wat? 

    • Bakjes met maandverband en tampons
    • Het sensibiliseren en informeren van elke klas a.d.h.v. een educatieve box.
       
      Deelnemende scholen krijgen:
      • Draaiboek met alle informatie
      • Informatie educatieve box
      • Plan om een box te maken
      • Folder met informatie
      • Flyer - steun (aan te passen naar eigen school)
      • Webinar
      • Tips en tricks
      • Ondersteuning
    • Deelnemende scholen kunnen voordelig menstruatiecups aankopen.

    Samenwerking 

    Stad Veurne 

    Meer info 

    www.goedgeregeld.be

    Nieuws

    Deelnemende scholen en sponsors

    Rebelle vzw

    Wie? 

    Rebelle wil als vrouwenvereniging ongelijkheden in vraag stellen en vrouwen aanmoedigen om gezonder en bewuster te leven.  

    Wat? 

    Educatieve pakketten voor scholen, tegen een kostprijs, met of zonder begeleiding van Rebelle. 

    Samenwerking 

    • BruZelle
    • CGSO
    • Joetz

    Meer info 

    Rebelle strijdt verder tegen menstruatiearmoede

    (Over)leven in menstruatiearmoede

    Memorandum: menstruatiearmoede

    Rebelle Liedekerke gooit zich in de strijd tegen menstruatiearmoede

    Vrouwenraad

    Wie? 

    De koepelorganisatie voor verenigingen en organisaties die werken aan gelijke kansen en rechten voor m/v/x in een diverse samenleving 

    Wat? 

    • Op 29/12/2020 maakte minister voor Armoedebestrijding Karine Lalieux (PS) twee keer 100.000 euro vrij. Dat geld ging naar Conseil francophones des Femmes de Belgique en de Vrouwenraad;
    • De Vrouwenraad besliste om 25.000 euro te houden voor haar eigen projectcoördinatie en beleidswerk. 75.000 euro ging naar de ondersteuning van 15 lokale projecten van haar lidorganisaties;
    • Gratis maandverband in scholen in Leuven, Tienen en Landen;
    • Het uitwerken van een educatief pakket 'Schilders op bezoek' (zie Rebelle vzw)
    • Sensibilisering rond menstruatieschaamte en kennis over menstruatie 

    Projecten 

    • Zonder schaamte
      • Wie? YWSA
      • Partners? BruZelle, Weerbaar.be, jeugdwelzijnswerk, scholen
      • Wat? Tweedaagse vorming binnen de jeugdwerking van YWCA (Girls in the City -18): voor meisjes die nieuwkomer zijn of een migratieachtergrond hebben
    • Y-Period
      • Wie? YWSA
      • Partners? BruZelle, Anaïs Langbeen, GAMS
      • Wat? 2 vormingen (5 vormingen vooropgesteld) over het menstruatieproces
    • Bloedmooi
      • Wie? DeMens.nu
      • Wat? Online toolbox (met ouders als doelgroep) over het vieren van de eerste menstruatie
    • #PeriodConfessions
      • Wie? ZIJkant
      • Wat? TikTok: delen van genante verhalen over menstruatie om het onderwerp bespreekbaar te maken
    • M-Power
      • Wie? Femma Wereldvrouwen
      • Wat? Gratis menstruatieproducten + workshops herbruikbaar maandverband naaien + lezingen voor deelnemers
      • Waar? Regio Brussel
    • Waardig Menstrueren
      • Wie? Rebelle
      • Wat? Inzamelboxen verzorgd door vrijwilligers die zakjes naaien en vullen.
      • Waar? Regio Tienen
    • Waardig menstrueren
      • Wie? Rebelle
      • Partners? BruZelle, ZIJKant
      • Wat? Wasbaar maandverband: starterspakketten + patroon om zelf maandverband te maken
    • Bloedhekel aan armoede
      • Wie? DeMens.nu
      • Partners? BruZelle, vzw Jong, Wijkcentrum De Kring Eeklo, vzw Vergeet de Kinderen Niet, CGSO en scholen met opleiding mode
      • Wat? inzamelboxen aan de ingang van de locaties van DeMens.nu
    • Verander De Regels
      • Wie? DeMens.nu
      • Wat? Facebookcampagne ‘Stelletje Ongeregeld’ en podcast
    • It’s Bloody Time
      • Wie? Zonta Area 5
      • Wat? 7 posters voor sensibilisering, voor scholen 
        Deze scholen in het Gentse hebben posters besteld: Wispelberg, De Wingerd, SKI Ottogracht, Sint-Lucas campus Alexianenplein en Ter Beken Mariakerke en Sint Lievenscollege
    • Educatief pakket '(even)Waardig Menstrueren'
      • Wie? Rebelle
      • Wat? Koffer met grote fiches, menstruatieproducten, een brochure die de deelnemers na de workshop kunnen meenemen en een draaiboek voor de begeleider.
    • Samen Tegen Ongestelde Vragen
      • Wie? Rebelle
      • Wat? Educatieve pakketten op maat voor scholen  
      • Partners? Stad Gent, OCMW Gent, Arteveldehogeschool
    • Comfortabel Rood Op School
      • Wie? DeMens.nu
      • Partners? BruZelle, deMens.nu, CGSO, Arktos, scholen, kunstenaars, UGent en bibliotheek Leuven 
        inzameling menstruatieproducten, kastjes
      • Wat? Sensibiliseringscampagne op maat van scholen, een rondtrekkende tentoonstelling en een educatief pakket van CGSO. Arktos heeft duurzame kastjes voorzien. deMens.nu en BruZelle zijn verantwoordelijk voor het inzamelen van producten en het verspreiden ervan in scholen.
    • Schilders Op Bezoek
      • Wie? CGSO
      • Partners? De huizenvandeMens, Sensoa, basisschool De Leeuw en Spes Nostra Instituut Zedelgem
      • Wat? 200 didactische boxen, verdeeld over 31 locaties van HuizenvandeMens en 2 exemplaren bij CGSO ter ontlening
    • AHS Tegen Menstruatiearmoede
      • Wie? ZIJkant vzw
      • Partners? Gentse armoedeverenigingen en Arteveldehogeschool: opleiding Sociaal Werk, opleiding Pedagogie van het jonge kind, dienst Studentenvoorzieningen
      • Wat? Vorming, sensibilisering, onderzoek

    Samenwerking 

    • YWCA Antwerpen vzw (Femma-Wereldvrouwen)
    • ZIJkant vzw
    • Zonta Area 5
    • VIVA-SVV (Rebelle)
    • DeMens.nu: (vroeger Unie Vrijzinnige Verengingen) (32 Huizen van de Mens)
    • Centrum voor Geboorteregeling en Seksuele opvoeding (CGSO).
    • Femma Wereldvrouwen vzw 

    Meer info 

    Projecten menstruatiearmoede
     
    Webinar menstruatiearmoede
     
    KLAAR: Menstrueren is een dubbel taboe!  

    Gyn&Co (Mitra Pharmaceuticals)

    Wie? 

    Een initiatief van Mitra Pharmaceuticals.

    De inhoud werd geschreven door wetenschappelijke journalisten van het communicatieagentschap Mission Systole. De inhoud werd nagelezen en gecorrigeerd door een team van artsen. 

    Wat? 

    Educatieve artikels en filmpjes 

    Meer info

    https://www.gynandco.be/nl/start-menstruaties/  

    Regelrecht tegen onrecht (CM)

    Wie? 

    CM 

    Wat? 

    Project ‘Regelrecht tegen onrecht’ 

    • Druk op politiek: petitie in samenwerking met Caritas Hulpbetoon Vlaanderen. We ijveren voor een gedeeltelijke terugbetaling van menstruatieproducten
    • MenstruActie: inzameling menstruatieproducten in CM kantoren, verdelen van de producten, pilootproject in 3 Antwerpse scholen
    • Sensibilisering in scholen 

    Informatie rond menstruatiewelzijn en menstruatiearmoede

    Samenwerking 

    Caritas Hulpbetoon Vlaanderen (voor de petitie) 

    3 Antwerpse scholen 

    Meer info 

    Menstruatiewelzijn: van eerste menstruatie tot menopauze

    Menstruatiewelzijn: Julie leeft volgens haar regels

    Ken jij deze duurzame menstruatieproducten al?

    Eerstelijnszone ZORA - menstruatiearmoede

    CM doet mee met #MenstruatieMaart

    Code Rood (CM)

    Wie? 

    Gezonde buurt (CM Vlaams-Brabant) 

    Wat? 

    Sensibiliseren, educatie en inzamelen: 

    • Sensibiliseren van het thema: menstruatie én menstruatiearmoede bij jongeren
    • Scholen inspireren om dit thema uit te werken in schoolverband
    • Toegankelijker menstruatiemateriaal aanbieden in 6 pilootscholen en 3 Overkop-huizen (dispenser op scholen op een toegankelijke laagdrempelige manier)
    • Politiserend werken door jongeren een stem te geven in het thema (bottom-up-werking) 

    Samenwerking 

    huisvandeMens, Logo, BruZelle, CGSO en CM 

    Deelnemende scholen 

    Virgo+, Don Bosco Groot-Bijgaarden, GO Atheneum Vijverbeek, Heilig Hart College Halle, KA Tervuren, Campus Wemmel en 3 OverKop Huizen (Vilvoorde, Sint-Pieters-Leeuw & Halle)   

    Meer info 

     Code Rood

    CGSO

    Wie?

    Vormingscentrum CGSO (Centrum voor Geboorteregeling en Seksuele Opvoeding) organiseert workshops voor kinderen en jongeren, en biedt nascholingen en ondersteuning aan professionals rond het thema seksuele gezondheid.

    Wat?

    • Nascholing voor (onderwijs)professionals a.d.h.v. een educatieve toolbox 'Schilders op bezoek'
    • Interactieve workshop voor jongeren in het secundair onderwijs

    Samenwerking

    Rebelle

    Meer info

    Nascholing

    Schilders op bezoek

    Leerlingenraden tegen menstruatie-armoede (VSK)

    Wie? 

    VSK (Vlaamse ScholierenKoepel) 

    Wat? 

    2023: ‘Leerlingenraden tegen menstruatie-armoede', project gesteund door de Warmste Week: uitdelen van 60 starterspaketten tegen menstruatiearmoede aan leerlingenraden in Vlaanderen. 

    Mei 2024: Beleidsadvies op basis van een bevraging bij zo'n 11.000 scholieren.

    Meer info 

    Scholierenkoepel tegen menstruatie-armoede  

    Ik wil iets doen op mijn school rond menstruatie-armoede. Hoe begin ik daaraan?

    Evaluatie van hun project en beleidsaanbevelingen

    GAMS

    Wie?

    GAMS (Groupe de femmes pour l'abolition des mutilations sexuelles), een vzw die opkomt voor de afschaffing van vrouwelijke genitale verminking

    Wat?

    2025: CiCLUS Brochure over menstruatiewelzijn. Deze brochure is bedoeld voor ouders die hun dochter willen inlichten over menstruatie. De focus ligt op de menstruatiecyclus en -producten, hygiëne en verzorging, maar niet op menstruatiearmoede.

    Meer info

    CiClus: Laten we praten over menstruatie

    BruZelle

    Wie?

    BruZelle is een vereniging die sinds 2016 actief strijdt tegen menstruatiearmoede en het taboe rond menstruatie in België wil doorbreken.

    Wat?

    • Gratis inzameling en verdeling van menstruatieproducten voor mensen in een kwetsbare situatie. BruZelle werkt met inzamelpunten, vrijwilligers en partnerorganisaties die de producten verder verspreiden.
    • Sensibiliseringssessies en educatieve workshops rond menstruatiegezondheid, menstruatiearmoede en het doorbreken van menstruatieschaamte.
    • Educatief programma “Regels van 3”: een participatief vormingsprogramma voor jongeren, volwassenen, leerkrachten en begeleiders over menstruele gezondheid en menstruatiearmoede.
    • Solidariteitsworkshops zoals:
      • zakjes vullen met menstruatieproducten
      • zakjes naaien
      • wasbaar maandverband maken
    • Advies en expertise voor organisaties, scholen en overheden rond menstruatievriendelijk beleid en de aanpak van menstruatiearmoede.

    Samenwerking

    Rebelle vzw — onder andere voor de workshop ‘(Even)waardig menstrueren’.

    Sociale organisaties en armoedeverenigingen die menstruatieproducten verdelen aan mensen in nood.

    Vrijwilligers, scholen, bedrijven en lokale inzamelpunten in heel België.

    Bedrijven zoals CWS Hygiene, die menstruatieproducten doneren.

    Meer info

    Menstruatiearmoede? BruZelle verandert de regels - CM

    Sport Vlaanderen (Vlaamse overheid)

    Wie?

    De Afdeling Sportparticipatie van de Vlaamse overheid

    Wat?

    Met de tool 'Verander De Regels' wil Sport Vlaanderen van sportclubs een plaats maken waar sporters zich voldoende op hun gemak voelen om over menstruatie te praten.

    De tool reikt hulpmiddelen aan om op een actieve en interactieve manier:

    • Het begrip en respect tussen spelers/speelsters onderling en speelster(s)/coach te vergroten.
    • De spelers/speelsters en coaches te informeren over menstruatieproducten, biologie en sport.
       

    Meer info

    Meisjes aan het sporten houden - Sport Vlaanderen

    Hogescholen en universiteiten

    Antwerp Management School

    Artesis Plantijn Hogeschool Antwerpen

    • Aanbod menstruatieproducten aan de onthalen van de campus

    Arteveldehogeschool

    • AHS tegen menstruatiearmoede: project in 2021 binnen de opleiding Sociaal Werk op campus Sint-Annaplein. Het project omvat het maken van een vorming rond menstruatie en wordt gesteund door de Vrouwenraad.
      Studenten kunnen herbruikbare menstruatieproducten testen
    • Aanbod menstruatieproducten aan de onthalen van de campussen

    Erasmushogeschool Brussel

    Hogeschool Gent

    Karel de Grote Hogeschool

    KU Leuven en Odisee Hogeschool

    • Campus Aalst, campus Brussel en technologiecampus Gent, en op Odisee
    • Informering via sociale media, studentenplatform en posters
    • Inzamelactie
    • Aanbod gratis menstruatieproducten in verdeelkastjes in sanitaire ruimtes
    • Structureel ingebed, projectnota

    UC Leuven en UC Limburg

    • Aanbod menstruatieproducten aan de meeste onthalen op de campussen, maar studenten zijn mogelijk niet op de hoogte.
    • Februari 2026: In elke Stuvo in Leuven of in de nabijgelegen toiletruimte zijn er witte boxen waaruit je gratis een zakje met maandverband of tampons kunt nemen. Stuvo werkt hiervoor samen met BruZelle.

    Universiteit Antwerpen

    VUB

    • Gratis menstruatieproducten bij Infopunt Studenten en bij de voedselkast op campus Brussels Humanities, Sciences & Engineering Campus
    • Januari 2026: nieuwe automaten met gratis menstruatieproducten op de Health Campus in Jette en de Main Campus in Etterbeek. Het initiatief is mogelijk dankzij het Caroline Pauwels Noodfonds.

    Hogeschool VIVES

    Juni 2025: grootschalig onderzoek naar de impact van menstruatie en menopauze op maatschappelijke participatie. De bedoeling is om met de resultaten beleidsmaatregelen mogelijk te maken die de thema's uit de taboesfeer halen. Het gaat om een initatief van de Vlaamse overheid (Agentschap Binnenlands Bestuur)

    Bron: Yanni Deneweth, Bachelorproef 'Flash! De initiatieven rond menstruatiearmoede in het hoger onderwijs', 2022.